බොලිවුඩ් ශෝකාන්ත අධිරාජ්‍යයාගේ රැජන වූ සයිරා බානු

හින්දි සිනමා නිරූපිකාවක වූ සයිරා බානු 1944 අගෝස්තු 23 වන දින ඉන්දියාවේ (ඕපඪබඪඵඩ ධ්දඤඪච) මුසෝරිවල ඉස්ලාමීය පවුලක උපත ලැබීය.1963-1969 වසර දක්වා හින්දි සිනමාවේ වැඩිම වැටුප් ලබන නිළියන් අතර 3 වන ස්ථානය ත් 1971-1976 කාලය තුළදී වැඩිම වැටුප් ලබන නිළියන් අතර 4 වන ස්ථානය ත් හිමි කර ගැනීමට ඇය සමත් විය. බානුගේ සිනමාපටවල සාර්ථකත්වය තිබියදීත්, ඇය “දක්ෂතාවය මත නොව ආකර්ෂණීය බව මත රංගනය සිදු කළාය” යනුවෙන් විචාරකයින් කිහිප දෙනෙකු දුක් වූහ.එම විවේචනයට ප්‍රතිචාර වශයෙන්, ඇය 1973 සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී මෙසේ පැවසුවාය: ” සමහර විට ඔවුන් (විවේචකයින්) හරි – නමුත් වැදගත් වන්නේ මම ඔවුන් කැමති වුවත් නැතත්, ඔවුන් අවට සිටීමයි. මතක තබා ගන්න, මහා තාරකාව මධුබාලා ගැනත් එයම පැවසුවා. ඇයව මැරලින් මොන්රෝ සමඟ සංසන්දනය කළ අතර, එවැනි කීර්තිමත් සමාගමක සිටීම ගැන මම සතුටු වෙමි” වශයෙන් අවසානයේ ඇය ප්‍රකාශ කළාය. 1961 තිරගත වූ ජන්ග්ලි (බ්භදඨතඥඥ) හි සාර්ථක නිළියක් ලෙස ඇය සිය වෘත්තීය ජීවිතය ආරම්භ කළාය.1960 සහ 1970 දශකවල මුල් භාගයේදී ඉන්දියානු සිනමාව තුළ ඇය වඩාත් ජනප්‍රිය නිළියන්ගෙන් කෙනෙකි.

පෞද්ගලික ජීවීතය…

සයිරාගේ පියා ඉන්දියානු සහ පකිස්ථාන චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයෙකු සහ සුදුසුකම් ලත් ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු වූ “මියන් එහ්සාන්-උල්-හක් ” ය. මියන් හින්දි සහ උර්දු චිත්‍රපටවලින් වඩාත් ප්‍රසිද්ධ විය.ඔහු පසුකාලීනව සයිරාගේ මවගෙන් වෙන්ව ඔස්ට්‍රියානු කාන්තාවක් සමඟ නැවත විවාහ විය.1939 දී තිරගත වූ සම්භාව්‍ය චිත්‍රපටයක් වන “පුකාර්” හි රංගනයෙන් දායක වූ විශ්මයජනක සුන්දරත්වයක් හිමි සුපිරි ජනප්‍රිය තාරකාවියක් වූ නසීම් බානු ඇගේ මවයි.

ඇයගේ සහෝදරයා වන සුල්තාන් අහමඩ්, රහත් නම් කාන්තාවක් සමඟ විවාහ වී සිටී.රහත්, වරක් අධ්‍යක්ෂ මෙහබූබ් ඛාන්ගේ පුත් අයුබ් සමඟ විවාහ විය. මෙම විවාහයෙන් ඇයට (රහත්ට) අෆ්සාල් ඛාන් සහ අස්ලම් ඛාන් නමින් පුතුන් දෙදෙනෙක් සිටිති. අයුබ් හා රහත් අතර පැවති විවාහය දෙදරා යාමත් සමඟ පසුකාලීනව නැවත වතාවක් ඇය සුල්තාන් අහමඩ්ව (සයිරා බානුගේ සහෝදරයා) හා විවාහ විය. මෙම විවාහයෙන් ෂහීන් බානු නම් දියණියක් ඔවුන්ට සිටී.බොලිවුඩ් නිළියක ලෙස ෂහීන් පසුව “මහා සංග්‍රාම්” හි රඟපෑවාය.සයිරාගේ ලේළිය වන (සහෝදරයාගේ දියණිය) ෂහීන් බානු, 1990 දී පමණ බොලිවුඩ් නළු සුමිත් සයිගල් සමඟ විවාහ වූ අතර ඔවුන්ට සයේෂා සයිගල් නමින් දියණියක් සිටී.1997 දී උපත ලැබූ සයේෂා ද මේ වන විට බොලිවුඩ් නිළියක් ලෙස කටයුතු කරයි.සයිරාගේ මිනිබිරියක් වන ඇය (සයේෂා) හින්දි නළුවෙකු වූ ජම්ෂාඩ් සෙටිරකත් (වේදිකා නාමය ආර්යා) සමඟ විවාහ වී සිටී.

සයිරාගේ ආච්චි වන චාමියන් බායි ප්‍රසිද්ධ ගායිකාවක් වූ අතර සමහර ඉතිහාසඥයින්ට අනුව, ඈ බොහෝ සෙයින් අගය කරන ලද ආගන්තුක සේවිකාවක් විය.සයිරා ලන්ඩනයේදී පාසල් අධ්‍යාපනය ලැබූ අතර වයස අවුරුදු 16 දී ඉන්දියාවට නැවත පැමිණියාය.

සිනමා ජීවීතයේ ආගමනය…

කමල් අම්රෝහි, රාමනාන්ද් සාගර්, බී.ආර් චොප්රා සහ එස්.මුඛර්ජි ඇතුළු ප්‍රධාන චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයින්ගෙන් ඇයට ඉහළ පෙළේ ව්‍යාපෘති ලැබිණ. යෂ් චොප්රා ඔහුගේ දැඩි බලපෑම් සහිත සිනමාපටයක් වන ධර්මපුත්‍ර (1961) හි ශෂි කපූර් සමඟ ඇයව හඳුන්වා දීමට කැමති විය. ඒ වෙනුවට, ඇය ශෂිගේ දෙවන සොහොයුරු වන ෂම්මි කපූර් සමඟ ජන්ග්ලී (1961) හි රංගනයෙන් දායක වීමට තෝරා ගත්තාය. ඇය සුපිරි ජනප්‍රිය සිනමාපටයක් වන “ජන්ග්ලී” හි රංගනයෙන් දායක වන විට බානුට වයස අවුරුදු 16 ක් වූ අතර එය එම වසරේ දෙවන වැඩිම ආදායමක් උපයාගත් චිත්‍රපටය බවට පත් වී ඇයට ෆිල්ම් ෆෙයාර් හොඳම නිළිය සඳහා නාමයෝජනා ලැබිණි.

මෙම සිනමා පටයෙහි අපූරු රංගනයකින් පසු, ඇය බ්ලොක්බස්ටර් වලින් පිරුණු අපූරු චිත්‍රපට ජීවිතයක් ගත කළාය.ඉන්දීය රිදී තිරයේදී ඇගේ චමත්කාරය, සුන්දරත්වය සහ කැපී පෙනෙන ආකර්ෂණීයත්වයක් දැක ගත හැකි විය. ජන්ග්ලී හි ගීතයක් වන “කාශ්මීර් කි කාලි” හි බානුට ජල-ස්කීං වෙඩි තැබීම තනිවම කිරීමට සිදු වූ අතර එහිදී ෂම්මි කපූර් දක්ෂ ලෙස වේග බෝට්ටුව පදවා ඇත. ඇය මෙසේ පැවසුවාය: “මම යාඥාවක් කර වතුරට ගියා. ඔහු දක්ෂ ලෙස බෝට්ටුව හැසුරුවා. කිසිදු නැවත බැලීමකින් තොරව සර්ෆින් දර්ශනය සම්පූර්ණ කිරීමට මට ඉඩ සැලසීය. මේ අතර, මගේ මව වන නසීම්ජි, මම ගැඹුරු ජලයේ ගිලී යා හැකි යැයි බියෙන් පුටුවක් මත ක්ලාන්ත වුණා.” යැයි කියා සිටියාය. ඇගේ ජනප්‍රිය චිත්‍රපටය වන “අය මිලාන් කි බෙලා” 1964 දී දෙවන ඉහළම ආදායමක් උපයා ගත් චිත්‍රපටය බවට පත්විය. බානු ඇගේ යුගයේ වඩාත්ම ආකර්ෂණීය තාරකාවක් බවට පත්විය. ඇයගේ බොහෝ කැපී පෙනෙන පෙනුම ඇගේ මව විසින් නිර්මාණය කරන ලදී.

ඇය වැඩසටහනකදී පැවසුවේ ඇයට මූලික කුසලතා සහ නර්තන අත්දැකීම් අඩු බවයි. ඇගේ සම වයසේ මිතුරන් සියලු දෙනාම සම්භාව්‍ය පුහුණුව ලැබූ අය වූ අතර ඒ නිසා ඇයව ඉහළම ලීගයට ඇතුළත් නොකළාය.බානු සාර්ථක ලෙස කථක් සහ භරත නාට්‍යම් පාඩම් ඉගෙන ගැනීමට පටන් ගත් අතර වෘත්තීයමය වශයෙන් පුහුණු විය. ඉක්මනින්ම ඇය නර්තන ශිල්පිනියක් බවට පත් වී ඈ රංගනයෙහි නිරත වූ චිත්‍රපටවල ඇගේ නර්තනය වැඩි වශයෙන් දක්නට ලැබුණි.

සිනමා තිරයේ සැබෑ පෙම්වතුන්…

බොලිවුඩ් නළු රාජේන්ද්‍ර කුමාර් සහ සයිරා බානු අමන්, ජුක් ගයා අස්මන්, සහ ආයි මිලාන් කී බෙලා ඇතුළු අමතක නොවන චිත්‍රපට කිහිපයකට එකට වැඩ කළහ. එහිදී ඔවුන් එකිනෙකාට සමීප වී මිතුරන් බවට පත් වූ අතර අවසානයේ එය ආදරයක් දක්වා දුර දිග ගියහ.සයිරා තනිකඩව සිටිය දී, රාජේන්ද්‍ර ඇයට වඩා අවුරුදු 17 ක් වැඩිමල් මෙන්ම විවාහකයෙකු විය. කෙසේ වෙතත්, ඇයට මේ කිසිවක් ජුබිලි තරුව හෙවත් රාජේන්ද්‍ර සමඟ ආදරයෙන් බැඳීමට හේතු වූයේ නැත.

කාලයත් සමඟ ඔවුන්ගේ හැඟීම් එන්න එන්නම තීව්‍ර වී විවාහ වීමට සිතන්න පටන් ගත් බව වාර්තා වේ. ඒ දිනවල, සයිරා සමඟ විවාහ වීම සඳහා රාජේන්ද්‍ර තම බිරිඳ සහ දරුවන් හැර යාමට තීරණය කර ඇති බවට වාර්තා පළ විය.මෙම පෙම් පළහිලව්ව වඩාත් බැරෑරුම් වීමට පටන් ගත් විට ඇයගේ මව වන නසීම් බානු මැදිහත් වී සිය දියණියට ඔහු විවාහකයෙකු නිසා දුරස්ථව සිටින ලෙස පැවසුවාය.කෙසේ වෙතත්, තරුණ නිළිය ඇගේ මවගේ නියෝගය ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර ඔහු සමඟ ඇගේ සම්බන්ධතාවය දිගටම කරගෙන ගියාය.

රාජේන්ද්‍ර කුමාර් සමඟ ඇති සම්බන්ධය අවසන් කිරීමට සයිරාට ඒත්තු ගන්වන ලෙස නසීම් බානු ඇයගේ අසල්වැසියෙකු වූ ජනප්‍රිය නළු දිලිප් කුමාර්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේය. සියල්ල ඇසූ දිලිප්, නසීම්ගේ ඉල්ලීම පිළිගෙන ඇගේ දියණිය සමඟ කතා කරන බවට පොරොන්දු විය.

1966 දී සයිරාගේ උපන්දිනයට දිලිප් කුමාර්ට ආරාධනා කරන ලද අතර එහිදී ඇය රාජේන්ද්‍ර කුමාර් සමඟ ඇති ඇගේ සම්බන්ධතාවය ගැන කතා කළාය. එහිදී රාජේන්ද්‍ර කුමාර් සමඟ විවාහ නොවීමට සයිරා එකඟ විය. කෙසේ වෙතත්, ඒ මොහොතේම ඇයව දිලිප් කුමාර්ට යෝජනා කළාය. සයිරා බානු කෙරෙහි ඔහුට ඇති හැඟීම් ගැන සම්පූර්ණයෙන්ම නොදැන සිටි ජනප්‍රිය නළුවාට එය අමුතු මොහොතක් විය.

විවාහ ජීවීතය…

1966 ඔක්තෝබර් 11 වන දින බොලිවුඩ් සුපිරි තරුව වූ දිලිප් සමඟ විවාහ වන විට ඇයට වයස අවුරුදු 22 ක් වූ අතර ඔහුට වයස අවුරුදු 44 කි. කිසිවෙකු ඒ ගැන නොදැන සිටි නිසා ඔවුන්ගේ විවාහය සිරස්තල බවට පත් විය. බහු වාර්තාවලට අනුව, සයිරාගේ උපන්දිනයේ දී දිලිප් ඇගේ නිවසට ඇතුළු වන බව දුටු මොහොතේම ඇය ඔහුට ආදරය කළාය. තරුණ නිළියට දිලිප් සමඟ පළමු බැල්මෙන්ම ආදරයෙන් බැඳීම වළක්වා ගත නොහැකි විය.කෙසේ වෙතත්, බානු මුලින්ම නළු දිලිප් සමඟ ආදරයෙන් බැඳුණේ වයස අවුරුදු 12 දී ආන් (1952 තිරගත වූ) චිත්‍රපටයෙන් ඔහුව දුටු පසුවය.

නැසීගිය බොලිවුඩ් නළු නසීර් ඛාන් සහ ඇගේ බිරිය වන නැසීගිය හින්දි නිළි බෙගම් පාරා බානුගේ මස්සිනා හා නෑනා(දිලිප්ගේ බාල සොහොයුරා සහ ඇගේ බිරිය) විය.හින්දි නළුවෙකු වන අයුබ් ඛාන් (නසීර් හා බෙගම් පාරාගේ පුතා) බානුගේ බෑනා වෙයි.

දිලිප් – සයිරා සමඟ විවාහ වී වසර 16ක් ගත වූ පසු 1981 වසරේ දී ඔහු අස්මා රෙහ්මාන් නම් කාන්තාව සමඟ දෙවන වරටත් විවාහ විය.නමුත් එම විවාහය 1983 දී දෙදරා ගියේය.ඉන් පසු ඔහු නැවතත් සයිරා සමඟ එක්විය.2021 ජූලි 7 වන දින ඔහු මිය යන තුරුම ඔවුන් එක්ව වාසය කළහ.දිලිප් 2014 වසරේ දී ඔහුගේ මතකය අවධි කරමින් හෙළි කළේ ඔහුගේ බිරිඳ 1972 දී පුතෙකු බිහි කිරීමට ගැබ්ගෙන ඇති බවත් නමුත් දරුගැබට අටවන මාසය සපිරෙන විට ඇයට අධි රුධිර පීඩනය ඇති වී පෙකණි වැලෙන් ගෙල සිරවුණු දරුවා බේරා ගැනීමට වෛද්‍යවරුන්ට නොහැකි වූ බවත් ය. ඉන්පසු ඔවුන්ට කිසි දිනෙක දරුවන් නොලැබුණු අතර එය දෙවියන්ගේ කැමැත්ත බව විශ්වාස කළහ.

විවාහයෙන් පසු ජීවිතය…

කාලය කළමනාකරණය කර ගැනීමට අසීරු වූ නිසා බානුට සුපිරි ජනප්‍රිය චිත්‍රපට වන ගයිඩ් (1965) සහ ජුවල් තීෆ් (1967) හි පෙනී සිටීමට නොහැකි විය. ඇය ෂගිර්ඩ් (1967) හි ජන්මාෂ්ටමි ගීතය වන කන්හා කන්හා ආන් පාඩි අහඹු ලෙස සිය උත්සව දිනයේදී රූගත කළාය. විවාහයෙන් පසු රංගනයෙන් විශ්‍රාම ගැනීමට බානු මුලින් අදහස් කළේය. එම තීරණය ආපසු හැරවීමට උපකාරී වූ චිත්‍රපටවලින් එකක් වූයේ ඉන්දියාවේ මෙතෙක් නිපදවූ ශ්‍රේෂ්ඨතම විකට චිත්‍රපට ලැයිස්තුවට නිතිපතා ඇතුළත් වී ඇති පදෝසන් (1968) ය.

පදෝසන් චිත්‍රපටයෙන් ගත් නිශ්චල චිත්‍රපටයක් වූ ඇයගේ දේශප්‍රේමී චිත්‍රපටයක් වන 1970 වසරේ තිරගත වූ පුරබ් ඕර් පෂ්චිම්, 2007 දී ජනප්‍රිය වූ නමස්තේ ලන්ඩන් චිත්‍රපටයට ආභාසය ලබා දුන්නේය. හාස්‍ය චිත්‍රපටයක් වන රාම් ඕර් ශ්‍යාම් (1967) ඇතුළු චිත්‍රපටවල බානු සමඟ රඟපෑම දිලිප් නැවත නැවතත් ප්‍රතික්ෂේප කර තිබුණේ ඇය ඔහු සමඟ යුගල කිරීමට තරුණ වැඩි යැයි සිතූ බැවිනි. අවසානයේ ඔවුන් ගෝපි (1970) නම් ජනප්‍රිය චිත්‍රපටයේ එකට රඟපෑ අතර එය ඇයට සිහිනයක් සැබෑ වූ බව ඇය පැහැදිලි කරමින් මෙසේ පැවසීය. “ගෝපි මගේ ජීවිත කාලය පුරාම මට විශේෂ වනු ඇත.” ඇයගේ සුපිරි ජනප්‍රිය මංකොල්ලකෑම් ප්‍රහසන චිත්‍රපටය වන වික්ටෝරියා අංක 203 (1972) පසුව තෙළිඟු (අන්දරු ඩොන්ගලේ), දෙමළ (වයිරම්), කන්නඩ (ගිද්දු දාදා), බෙංගාලි (චෝර් චෝර් මස්ටුටෝ භායි) සහ මලයාලම් (සම්රම්බම්) ඇතුළු බහු භාෂාවලින් ප්‍රතිනිර්මාණය කරන ලදී. මෙම චිත්‍රපටයේ උච්චතම අවස්ථාව 1994 දී ප්‍රහසන චිත්‍රපටයක් වන අන්දාස් අප්නා අප්නා සඳහා ආභාසය ලබා දුන්නේය. ජංග්ලී (1961), ෂගිර්ඩ් (1967), දිවානා (1967) සහ සගිනා (1974) සඳහා ඇය ෆිල්ම් ෆෙයාර් හොඳම නිළිය සඳහා නාමයෝජනා ලබා ගත් නමුත් කිසි විටෙකත් එය දිනා ගත්තේ නැත. අමිතාබ් බච්චන් 1970 දශකයේ විශාලතම තරුව විය. 1976 දී ඔහුගේ විශාලතම සාර්ථකත්වය වූ බ්ලොක්බස්ටර් චිත්‍රපටය වන හේරා ෆෙරි හි බානු ඔහු සමඟ රඟපෑවේය. “තේරි මේරි සින්දගි” ගීතයේ ඇගේ සැමියා සමඟ ආරාධිත රංගනයක යෙදුණු දුනියා (1984) හි බානු පෙනී සිටියේය. බානුගේ අවසාන චිත්‍රපට නිකුතුව වූයේ 1988 දී බහු ප්‍රමාදයන්ගෙන් පසුව නිකුත් වූ “ෆයිස්ලා” ය.

වත්මන් ජීවීතය ….

81 හැවිරිදි සයිරා, ඇගේ සැමියා දිලිප් 2021 දී අභාවප්‍රාප්ත වූවාට පසු මුම්බායි හි නිහඬ ජීවිතයක් ගත කරයි. ඇය සමාජ මාධ්‍යවල (ඉන්ස්ටග්‍රෑම්) ක්‍රියාකාරීව සිටින අතර අතීතකාමී මතකයන් බෙදා ගනිමින්, ඇගේ අභාවප්‍රාප්ත සැමියාට උපහාර දක්වමින් සහ රසිකයන් සමඟ සම්බන්ධතා පවත්වයි.

2022 දී, ඇය ර්‍ණභබතධධඬ ධ්දඤඪච හි “හොඳම බොලිවුඩ් නිළියන් 75 දෙනා” ලැයිස්තුවට ඇතුළත් විය.ජන්ග්ලී සිනමාපටය වෙනුවෙන්, අඥඤඪටට.ජධථ හි “හොඳම බොලිවුඩ් මංගල දර්ශනය” ලැයිස්තුවේ 9 වන ස්ථානයට ඇය පත්විය.ඒ අතර ඊඪථඥඵ ධට ධ්දඤඪච හි “ලස්සන මුහුණු 50” ලැයිස්තුවට ද ඇතුළත් විය. අඥඤඪටට.ජධථ හි දිනේෂ් රහේජා සඳහන් කළේ, “සයිරා බානු යනු සියුම් රූමත් කාන්තාවකි. නමුත් ඇය තිරය මත දැල්වූ පාට කරන ලද නියපොතු ඇගේ නොපසුබට උත්සාහයේ සහ ආත්මයේ සංකේතයක් වූ බවයි.” ඉන්දියා ටී.වී හි ඇයව “අතිවිශිෂ්ට නිළියක්” ලෙස හැඳීන්වීය. ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියා වාර්තා කළේ, සයිරා බානු පූනේ ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළෙලේදී (ර්‍ථධ්ජ්ජ්) යාවජීව සම්මානයකින් පිදුම් ලැබූ බවයි. ඊට අමතරව විවිධ සංස්කෘතික සංවිධාන විසින් ඇය සිනමාවට කළ දායකත්වය වෙනුවෙන් ද ඇගයීමට ලක් කර ඇත.

මෑත කාලීන සෞඛ්‍ය අභියෝගවලට මුහුණ දුන්නද ඇය මිතුරන් සමඟ සම්බන්ධ වී පුද්ගලික තොරතුරු බෙදා ගනී. ඇය 2023-2024 දී ඉන්ස්ටග්‍රෑම් සහ එක්ස් (කලින් ට්විටර්) ගිණුම් ආරම්භ කර ඇත්තේ දිලිප් සමඟ ඇගේ වසර 55 ක විවාහය සහ චිත්‍රපට ජීවිතය පිළිබඳ තොරතුරු බෙදා හදා ගැනීමටයි. ස්වාමිපුරුෂයාගේ මරණින් පසු, ඔහුගේ උරුමය ආරක්ෂා කර ගැනීම සහ ඔවුන්ගේ මතකයන් අගය කිරීම කෙරෙහි ඇය අවධානය යොමු කරන බව එහි සඳහන් කර ඇත. 2024 අග භාගය වන විට නියුමෝනියාව සහ කකුල් කැටි ගැසීම් ඇතුළු සෞඛ්‍ය ගැටලු සමඟ පොරබඳීමින් තමා හොඳීන් සිටින බව ඇය රසිකයින්ට යාවත්කාලීන කළාය. ඇය ප්‍රසිද්ධියේ පෙනී සිටින්නේ කලාතුරකිනි. නමුත් සිනමා ක්ෂේත්‍රයේ මිතුරන් සමඟ සම්බන්ධතා පවත්වයි.ඇය ජීවිතය ගැන මෙනෙහි කරමින් සහ ඇගේ අනුගාමිකයින් සමඟ හෘදයාංගම කෘතඥතාව බෙදා ගනිමින් පසුගිය වසරේ සිය උපන්දිනය සනිටුහන් කළාය.